SGK’nın fiili hizmet süresi zammı uygulaması, ağır ve riskli işlerde çalışan 45 meslek grubuna ek hizmet süresi ve belirli şartlarla erken emeklilik imkânı sunuyor. Maden işçileri, güvenlik personeli, gazeteciler ve sağlık çalışanları için süreler çalışma alanına göre değişiyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun fiili hizmet süresi zammı olarak adlandırdığı yıpranma payı uygulaması, ağır ve riskli işlerde çalışan sigortalılara prim günlerine ek süre kazanma ve belirli şartlarla daha erken emekli olma imkânı sunuyor. Uygulama 45 meslek grubunu kapsıyor.
Sistem kapsamında bazı çalışanlar, her 360 günlük hizmet karşılığında 180 güne kadar ilave hizmet süresi elde edebiliyor. Yer altı maden işlerinde çalışanlar için yıllık ilave süre 180 gün olarak hesaplanırken, Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet personeli için genel uygulamada 90 gün uygulanıyor.
Yıpranma payından yararlanabilen gruplar arasında maden işçileri, TSK, Emniyet ve Milli İstihbarat Teşkilatı personeli, Sahil Güvenlik çalışanları ile radyoaktif işlerde görev yapanlar bulunuyor. Gazeteciler, TRT’de ilgili haber görevlerini yürüten personel, bazı sanayi çalışanları, itfaiyeciler ve sağlık çalışanları da kanunda belirtilen görev ve çalışma şartlarını karşılamaları halinde uygulamadan yararlanabiliyor.
Ek hizmet süresi meslek gruplarına göre değişiyor. Basın sektöründeki ilgili görevlerde ve bazı sanayi işlerinde yıllık 90 gün, sağlık meslek mensuplarının insan sağlığına ilişkin belirli işlerinde ise yıllık 60 gün ilave hizmet süresi hesaplanabiliyor.
Emeklilik yaşından indirim yapılabilmesi için genel uygulamada en az 3600 gün, yer altı işlerinde ise 1800 gün fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde çalışma şartı aranıyor. Şartları karşılayan sigortalıların kazandığı ilave sürenin yarısı, genel olarak en fazla 3 yıl olmak üzere emeklilik yaşından düşülebiliyor. Yer altı işlerinde ve bazı özel statülerde farklı kurallar uygulanıyor.
Çalışanın sigortalılık statüsü, işe giriş tarihi ve fiilen çalıştığı süre, hesaplamalarda belirleyici oluyor. Kamu görevlileri ile özel sektör çalışanlarının emeklilik koşulları farklılaşabildiği için hizmet kayıtları ve fiili hizmet süresi zammı bildirimlerinin SGK üzerinden incelenmesi gerekiyor.
Yıpranma payıyla kazanılan ek prim süresi ile emeklilik yaşında sağlanan indirim ayrı değerlendiriliyor. Bu nedenle erken emeklilik hesabında çalışılan görev, sigortalılık statüsü ve ilgili mevzuatta yer alan şartların birlikte dikkate alınması gerekiyor.




