Yapay zekâ ve çocuklar için acil eylem çağrısı

Külünkoğlu Eğitim ve Kültür Derneği, Başkanı Metin Külünk imzasıyla “Çocuklar ve Yapay Zekâ – Bıçak Sırtı Bir Dönemde Eylem Çağrısı” başlıklı kapsamlı bir manifesto yayımladı. Raporda, yapay zekâ teknolojilerinin çocuklar üzerindeki etkileri tüm yönleriyle ele alınırken, Türkiye’ye yönelik somut politika ve yasal düzenleme önerileri kamuoyuyla paylaşıldı. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Abdulhami han Derneği Başkanı Turgay Yazıcı, paylaşılan bilgilerin önemli olduğu ve bu konuda acil planların yapılması gerektiğini vurguladı.

Manifestoda, yapay zekânın çocuklar açısından önemli fırsatlar sunduğu ancak kontrolsüz dijitalleşme ve veri sömürüsünün ciddi riskler barındırdığı vurgulandı. Çocukların mahremiyeti, güvenliği ile psikolojik ve bilişsel gelişimlerinin korunmasının devletin öncelikli sorumlulukları arasında yer alması gerektiği ifade edildi.

İNTERNET VE YAPAY ZEKÂ ÇOCUKLARIN HAYATININ MERKEZİNDE

Manifestoda yapay zekânın doğru kullanılması halinde çocuklara sağlayabileceği faydalara da yer verildi. Bunlar arasında kişiselleştirilmiş eğitim imkânları, problem çözme ve analitik düşünme becerilerinin gelişimi, özel gereksinimli çocuklara destek, dil öğrenimi ve öğrenme güçlüklerinin aşılması gibi başlıklar öne çıktı. Ancak bu kazanımların ancak etik, şeffaf ve denetlenen sistemlerle mümkün olabileceği vurgulandı.

MAHREMİYET, BAĞIMLILIK VE İSTİSMAR

Raporun en dikkat çeken bölümlerinden biri ise risklere ilişkin tespitler oldu. Dernek, çocukların kişisel verilerinin toplanması ve profillenmesi, biyometrik verilerin izinsiz kullanımı, akıllı oyuncaklar ve oyunlar üzerinden izleme, çevrimiçi bağımlılık ve sosyal yalnızlaşma gibi tehlikelere dikkat çekti.

Manifestoda ayrıca üretken yapay zekâ teknolojileriyle çocuk istismarı içeriklerinin üretilmesinin ciddi bir tehdit haline geldiği belirtilerek, bu alanda acil yasal düzenlemeler yapılması gerektiği ifade edildi.

SOMUT POLİTİKA ÖNERİLERİ SIRALANDI

Külünkoğlu Eğitim ve Kültür Derneği, yayımladığı manifestoda şu başlıklarda acil adımlar atılmasını istedi:

Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’ne çocuk hakları maddesinin eklenmesi, yapay zekâ sistemleri için “çocuk etki değerlendirmesi” zorunluluğu, asgari kullanım yaşının 13 olarak belirlenmesi, çocuk verilerini korumaya yönelik KVKK düzenlemelerinin güçlendirilmesi, biyometrik veri toplanmasının sınırlandırılması, 16 yaş altına yönelik hedefli reklamların engellenmesi, dijital oyunlarda bağımlılık yapıcı tasarımların kısıtlanması ve ebeveyn izninin doğrulanabilir hale getirilmesi

Dernek ayrıca, çocuklara yönelik istismar içeriği üretmek amacıyla yapay zekâ kullanımı ve bu yönde model eğitilmesinin suç kapsamına alınması gerektiğini açıkladı.

“ÇOCUKLARIMIZ BIÇAK SIRTI BİR DÖNEMDE”

Metin Külünk imzasıyla yayımlanan manifestoda, yapay zekâ çağının “bıçak sırtı bir süreç” olduğuna dikkat çekilerek, çocukların dijital dünyanın pasif tüketicileri değil, korunması gereken en kıymetli varlıklar olduğu vurgulandı. Türkiye’nin kendi değerleri ve toplumsal gerçekleri doğrultusunda güçlü, çocuk odaklı bir yapay zekâ politikası geliştirmesi gerektiği ifade edildi.

Manifestonun sonunda devlet kurumları, akademi dünyası, sivil toplum kuruluşları ve ebeveynlere ortak hareket etme çağrısı yapıldı.

Öte yandan konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Abdulhamid Han Derneği Başkanı Turgay Yazıcı, şu ifadeleri kullandı:

“Öncelikle bu çağrıya acilen kulak verilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Burada belirtilen bilgiler ve oluşturulan bilgi havuzu, milletimiz için önem arz etmektedir. Bu bilgi havuzunun oluşmasında emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum”

HABER: SERHAT ÇİÇEK